Rysowanie i malowanie to jedne z pierwszych form wyrażania się, po jakie sięgają dzieci. Kolorowe kredki, farby czy mazaki pojawiają się w ich rękach często jeszcze zanim nauczą się dobrze mówić. Choć dla dorosłych to tylko spontaniczna zabawa, dla dziecka jest to ważny element rozwoju emocjonalnego, poznawczego i społecznego. Sztuka w dzieciństwie niesie ze sobą znacznie więcej korzyści, niż może się wydawać.
Co właściwie daje nam uprawianie sztuki ?
Rozwój motoryki małej
Wpływa na kontrolowanie nacisku oraz precyzyjność ruchów ręki. Jest ona szczególnie przydatna podczas nauki pisania czy wykonywania codziennych czynności, takich jak zapinanie guzików, wiązanie butów czy zasuwanie zamków. Dzięki temu dziecko może stać się bardziej samodzielne i lepiej radzić sobie z wyzwaniami wymagającymi koordynacji ręka–oko.
Rozwój myślenia przyczynowo- skutkowego
Odbywa się naturalnie podczas rysowania i malowania, które angażują jednocześnie obie półkule mózgu. Wpływa to na szybsze i sprawniejsze myślenie logiczne. Tak proste działania jak zmiana techniki malowania czy rodzaju podłoża pozwalają dziecku obserwować wpływ własnych decyzji na efekt końcowy. To konkretne doświadczenia uczą, że każda czynność wywołuje określony rezultat.
Rozwój emocjonalny
To kolejna ogromna korzyść płynąca z kontaktu ze sztuką. Od zawsze była ona przestrzenią do wyrażania uczuć. Już w starożytności opisywano proces oczyszczenia poprzez kontakt ze sztuką, czyli katharsis. To naturalny sposób na emocjonalne odreagowanie, szczególnie w świecie pełnym bodźców. Malowanie i rysowanie mogą być doskonałą formą bezpiecznego wyrażania emocji — zarówno dla młodszych, jak i starszych. Dla rodziców prace plastyczne mogą być cennym narzędziem do zrozumienia świata dziecka i budowania z nim relacji. Wystarczy przypomnieć sobie pierwsze laurki dla rodziców, pełne szczerego uczucia. To piękny przykład ponadczasowego oczyszczenia poprzez sztukę.
Rozwój zdolności matematycznych
Z pozoru nie wydaje się związany z plastyką, ale to mylne wrażenie. Odpowiednio dobrane zajęcia artystyczne uczą, że podstawą pracy twórczej są proporcje, perspektywa i kompozycja — czyli nic innego jak praktyczne wykorzystanie pojęć matematycznych. Dzięki temu dziecko nie tylko lepiej rozumie te zagadnienia, ale także łatwiej przyswaja nowe.
Rozwój pewności siebie
Również jest ważnym efektem działań twórczych. Możliwość wpływania na przebieg własnej pracy uczy kontroli, decyzyjności i dostrzegania własnych postępów. Pierwsze udane szkice mogą znacząco zwiększyć poczucie sprawczości, a tym samym pomóc dziecku w odważniejszym podejściu do różnych wyzwań.
Rozwój kreatywnego myślenia
Zajęcia plastyczne mają bardzo duży wpływ na rozwój kreatywności. Właściwie są jednym z najskuteczniejszych sposobów, aby ją pobudzać, ponieważ angażują wyobraźnię, zmysły, emocje i procesy poznawcze jednocześnie. Sztuka pozwala próbować, łączyć, mieszać, tworzyć. To świetny sposób na naukę myślenia „poza schematami”, tak potrzebnego w XXI wieku.
Rysowanie i malowanie w dzieciństwie to o wiele więcej niż tylko zabawa. Z badań i metaanaliz wynika, iż kształcenie w kierunku plastycznym pomaga nie tylko w powyższych obszarach ale również w poprawie koncentracji, pamięci, rozwiązywaniu problemów, orientacji wzorkowo- przestrzennej i uważnego analizowania świata. Należy pamiętać, że wszystkie opisane zalety nie dotyczą tylko i wyłącznie dzieci. Dorośli również mogą czerpać z rysowania korzyści.
Korzyści płynące z rysowania i malowania dla osób dorosłych
Redukcja stresu i napięcia
Proces twórczy angażuje umysł podobnie jak medytacja – wymaga skupienia na jednym zadaniu, przez co odciąga myśli od codziennych zmartwień. Powolne, powtarzalne ruchy (jak kreskowanie czy mieszanie kolorów) uspokajają układ nerwowy i pomagają rozładować napięcie fizyczne oraz emocjonalne. Już 20–30 minut rysowania może przynieść zauważalną ulgę.
Wspieranie zdrowia psychicznego
Tworzenie obrazów pozwala wyrażać trudne emocje – złość, smutek, napięcie – w bezpieczny, nieniszczący sposób. Wiele osób doświadcza dzięki temu uczucia lekkości lub większego zrozumienia siebie. Regularna aktywność artystyczna może podnosić nastrój, zwiększać odporność emocjonalną oraz pomagać w budowaniu wewnętrznej równowagi
Zwiększenie koncentracji i uważności
Rysowanie wymaga pełnej obecności: obserwacji kształtów, proporcji, relacji między elementami. To rodzaj treningu uważności (mindfulness), który wzmacnia zdolność skupiania uwagi na dłużej i w sposób bardziej jakościowy. Z czasem łatwiej jest „wyciszyć szum” myśli i skupić się na zadaniu tu i teraz.
Poprawa koordynacji i sprawności manualnej
Choć często o tym zapominamy, precyzja ręki to umiejętność, którą można trenować. Rysowanie usprawnia pracę mięśni dłoni, polepsza synchronizację oko–ręka i rozwija cierpliwość. To świetne ćwiczenie także dla osób, które dużo pracują przy komputerze – pomaga rozluźnić dłonie i nadgarstki.
Samopoznanie i rozwój osobisty
To, co rysujemy i jak dobieramy kolory czy tematy, często odzwierciedla nasze emocje, potrzeby i aktualny stan psychiczny. Twórczość może działać jak lustro – pomaga zobaczyć, co w nas siedzi, uświadomić sobie napięcia lub pragnienia. Dla wielu osób bywa formą introspekcji, a nawet codziennego „pamiętnika obrazkowego”.
Odpoczynek od technologii
Rysowanie to naturalna przerwa od ekranów, powiadomień i nadmiaru bodźców. Dzięki temu mózg może wejść w bardziej spokojny rytm pracy, a oczy odpocząć od intensywnego światła ekranów. To bardzo cenne, zwłaszcza gdy spędza się dużo czasu online.
Budowanie relacji i poczucia wspólnoty
Warsztaty, zajęcia plastyczne czy nawet wspólne rysowanie w domu tworzą okazję do spotkań, nowych znajomości, rozmów i dzielenia się doświadczeniem. Sztuka łączy ludzi – nie trzeba być „uzdolnionym”, żeby dobrze się przy tym bawić razem. Takie wspólne działania wzmacniają więzi i pozwalają tworzyć nowe.
Poczucie radości, swobody i zabawy
Dorośli często zapominają o czystej przyjemności tworzenia bez celu, presji i oczekiwań. Rysowanie pozwala się bawić, eksperymentować i cieszyć procesem. To chwile, w których można być twórczym dzieckiem – i to jest niezwykle odświeżające.
Rysowanie i malowanie to nie tylko forma sztuki – to trening dla umysłu, emocji, rąk i relacji społecznych. U dorosłych działa relaksująco i kreatywnie, u dzieci wspiera rozwój poznawczy, emocjonalny i manualny. Warto więc wspierać każdego w twórczych działaniach, dawać przestrzeń do eksperymentów i – co najważniejsze – pozwolić tworzyć bez presji i ocen.