Wyobraź sobie, że możesz stworzyć własną grę komputerową, w której bohater porusza się po ekranie, unika przeszkód i zdobywa punkty. Brzmi ekscytująco, prawda? Dzięki Scratchowi to możliwe – nawet jeśli nigdy wcześniej nie programowałeś! Scratch to darmowe narzędzie online stworzone specjalnie dla początkujących. Dzięki niemu dzieci uczą się programowania w formie bloków wizualnych, które można przeciągać i łączyć, zamiast wpisywać skomplikowany kod. To świetny sposób, aby zrozumieć, jak działają gry i programy, a jednocześnie dobrze się bawić.
Krok 1: Załóż konto w Scratchu
Aby rozpocząć, wejdź na stronę scratch.mit.edu i załóż darmowe konto. Dzięki temu Twoje projekty będą zapisane i będziesz mógł do nich wracać później. Jeśli chcesz tylko spróbować, można też korzystać z trybu bez rejestracji.
Krok 2: Poznaj interfejs Scratcha
Scratch dzieli ekran na kilka głównych części:
- Scena – to miejsce, gdzie Twoja gra się dzieje, gdzie widać postacie i tło.
- Postacie (Sprite’y) – bohaterowie Twojej gry. Możesz wybrać gotowe, narysować własne lub zaimportować zdjęcie.
- Bloki kodu – klocki z instrukcjami, które przeciągasz, aby sterować postaciami. Są podzielone na kategorie, np. ruch, wygląd, dźwięk, zdarzenia, kontrola.
- Skrypt – miejsce, gdzie układasz bloki w logiczną sekwencję, tworząc działanie gry.
Krok 3: Wybierz bohatera i tło
Na początek wybierz jednego bohatera (np. kota Scratcha) i tło sceny (np. park, kosmos, miasto). To Twoja przestrzeń do eksperymentów. Możesz zmieniać kolory, dodawać kilka postaci i stworzyć ciekawy świat gry.
Krok 4: Naucz bohatera poruszać się
Najprostsza gra zaczyna się od ruchu bohatera. Możesz dodać blok, który reaguje na klawisze strzałek:
- Wybierz kategorię „Ruch” i przeciągnij blok „Przesuń 10 kroków”.
- Wybierz kategorię „Zdarzenia” i dodaj blok „Kiedy naciśnięto [strzałka w prawo]”.
- Połącz je razem – teraz Twój bohater porusza się w prawo po naciśnięciu strzałki.
- Powtórz dla strzałki w lewo, w górę i w dół.
- Jeśli chcesz zrobić grę trochę bardziej zaawansowaną, możesz wprowadzić zmienne, np. prędkość bohatera. Utwórz zmienną „prędkość” i zamiast stałej liczby kroków użyj tej zmiennej w bloku ruchu.
Zmieniaj wartości kroków, eksperymentuj z blokami „obróć się”, „przesuń” i „zmień y” – to świetny sposób, aby uczyć się metodą prób i błędów.
Krok 5: Dodaj przeszkody i punkty
Żeby gra była ciekawsza, dodaj przeszkody lub przeciwników:
- Wybierz nowego Sprite’a jako przeszkodę (np. kwiat, samochód, potwora).
- Dodaj kod, który wykrywa kolizję między bohaterem a przeszkodą. Możesz np. napisać: „Jeśli dotknie przeszkody, zacznij od nowa” lub „Stracisz życie”.
- Dodaj licznik punktów – każdy raz, gdy bohater zbierze np. jabłko, licznik rośnie. To uczy logiki i wprowadzania zmiennych w prosty sposób.
Krok 6: Dodaj dźwięki i animacje
Scratch pozwala dodawać efekty dźwiękowe i animacje:
- Dodaj dźwięk, gdy bohater skacze lub zbiera przedmiot.
- Stwórz prostą animację chodzenia – zmieniaj wygląd bohatera przy każdym kroku.
Krok 7: Testuj i poprawiaj
Programowanie to ciągłe testowanie. Kiedy naciskasz „start”, obserwuj, co działa, a co nie, i poprawiaj blok po bloku. To świetna lekcja cierpliwości, przewidywania skutków i rozwiązywania problemów – dokładnie tego, czego uczą doświadczeni programiści.
Krok 8: Podziel się swoją grą
Jeżeli masz konto w Scratchu, wystarczy kliknąć „Udostępnij” w prawym górnym rogu ekranu. Twoja gra staje się wtedy dostępna dla wszystkich użytkowników Scratcha. Każdy może ją zobaczyć, zagrać, a nawet komentować lub tworzyć własną wersję na jej podstawie.
Podsumowanie
Tworzenie własnej gry w Scratchu to nie tylko zabawa, ale też nauka myślenia jak programista. Od wyboru postaci i tła, przez dodawanie ruchu, przeszkód i punktów, aż po testowanie i poprawianie – każdy może stworzyć coś swojego i zobaczyć, że programowanie jest fajne i dostępne dla każdego. Najważniejsze, żeby zaczynać od małych kroków, testować swoje pomysły i nie bać się błędów. Kto wie – może Twoja pierwsza gra w Scratchu stanie się początkiem pasji, która w przyszłości zaprowadzi Cię do tworzenia profesjonalnych gier i aplikacji!