Malarstwo i rysunek to dziedziny niezwykle różnorodne. Na przestrzeni wieków artyści wypracowali wiele stylów, które różnią się sposobem przedstawiania rzeczywistości, użyciem koloru, kreski, światła oraz formy. Znajomość różnych stylów nie jest ważna jedynie z punktu widzenia historii sztuki. To także ogromne źródło inspiracji i narzędzie pomagające odnaleźć własny język artystyczny. W tym artykule znajdziesz przegląd najważniejszych stylów w malarstwie i rysunku, wraz z ich charakterystyką i wskazówkami, dla kogo mogą być szczególnie interesujące.
Realizm
Realizm dąży do jak najwierniejszego oddania rzeczywistości. Artyści pracujący w tym stylu skupiają się na proporcjach, perspektywie, świetle i detalach. Celem nie jest idealizacja, lecz pokazanie świata takim, jakim jest. W rysunku realistycznym dużą rolę odgrywa precyzyjna kreska i umiejętne budowanie światłocienia. W malarstwie kluczowe są subtelne przejścia tonalne i dokładne obserwowanie kolorów w naturze. Realizm jest często wybierany przez osoby uczące się podstaw, ponieważ wymaga solidnego warsztatu i uczy uważnego patrzenia. Przykładem takich dzieł sa np: „Kamieniarze” Gustave’a Courbeta, „Pogrzeb w Ornans” Gustave’a Courbeta, „Mleczarka” Johannesa Vermeera, „Autoportret” Albrechta Dürera (rysunek i malarstwo o wysokim realizmie).
Akademizm
Akademizm wywodzi się z nauczania akademii sztuk pięknych i opiera się na ścisłych zasadach kompozycji, anatomii i perspektywy. Prace akademickie są zazwyczaj bardzo dopracowane technicznie i estetycznie. Styl ten bywa postrzegany jako konserwatywny, jednak dla wielu artystów stanowi fundament dalszego rozwoju. Nauka akademicka pozwala zrozumieć konstrukcję formy i świadomie łamać zasady w przyszłości. Jest on podobny do realizmu aczkolwiek techniki tutaj bywają różne i sceny różnorodne, najważniejsze jest tutaj trzymanie się zasad budowania formy, światłocienia i przestrzeni. Przykładami takich prac są: „Przysięga Horacjuszy” Jacques’a Louisa Davida, „Narodziny Wenus” Alexandre’a Cabanela, „Wolność wiodąca lud na barykady” Eugène’a Delacroix, studia aktów Jean-Léona Gérôme’a.
Impresjonizm
Impresjonizm skupia się na uchwyceniu chwili, światła i atmosfery. Zamiast dokładnych detali pojawiają się luźniejsze pociągnięcia pędzla i żywe kolory. Ważniejsze jest wrażenie niż precyzja. W rysunku impresjonistycznym linia bywa uproszczona, a w malarstwie kolory często mieszają się optycznie na płótnie, a nie na palecie. Styl ten jest doskonały dla artystów, którzy lubią pracować szybko i intuicyjnie oraz eksperymentować z kolorem. Bardzo znanymi dziełami impresjonistycznymi są: „Impresja, wschód słońca” Claude’a Moneta, „Nenufary” Claude’a Moneta, „Bal w Moulin de la Galette” Pierre’a-Auguste’a Renoira, „Próba baletu” Edgara Degasa.
Ekspresjonizm
Ekspresjonizm stawia na emocje i subiektywne odczucia artysty. Kolory bywają nienaturalne, formy zdeformowane, a kreska nerwowa i dynamiczna. Celem nie jest wierne odwzorowanie rzeczywistości, lecz pokazanie wewnętrznego świata twórcy. Ten styl często pojawia się w rysunku tuszem, węglem lub suchą pastelą, gdzie mocna kreska i kontrast odgrywają kluczową rolę. Ekspresjonizm dobrze sprawdza się w portretach i tematach emocjonalnych. Przykładami takich prac, są: „Krzyk” Edvarda Muncha, „Autoportret” Egona Schielego, „Ulica, Drezno” Ernsta Ludwiga Kirchnera, Rysunki Käthe Kollwitz
Surrealizm
Surrealizm łączy elementy realistyczne z fantastycznymi i onirycznymi. Przedstawia sceny, które nie mogłyby istnieć w rzeczywistości, ale są ukazane w bardzo przekonujący sposób. W malarstwie surrealistycznym często spotyka się precyzyjny realizm form połączony z absurdalną treścią. W rysunku styl ten pozwala na dużą swobodę wyobraźni i tworzenie symbolicznych obrazów. To doskonały kierunek dla osób lubiących narrację i metaforę. Najpopularniejszymi przykładami takich prac są: „Trwałość pamięci” Salvadora Dalego, „Syn człowieczy” René Magritte’a, „Słonie” Salvadora Dalego, rysunki i grafiki Maxa Ernsta.
Abstrakcja
Abstrakcja odchodzi od przedstawiania rozpoznawalnych obiektów. Liczy się kolor, forma, rytm i kompozycja. Obraz nie musi niczego „przedstawiać”, lecz ma oddziaływać emocjonalnie lub estetycznie. W rysunku abstrakcyjnym linia może być spontaniczna i gestyczna, a w malarstwie ogromną rolę odgrywa faktura i relacje barwne. Styl ten bywa trudny dla początkujących, ponieważ wymaga wyczucia kompozycji i koloru bez oparcia w realistycznym motywie. Prace abstrakcyjne to: „Kompozycja VIII” Wassilego Kandinsky’ego, „Czarny kwadrat na białym tle” Kazimierza Malewicza, „Broadway Boogie Woogie” Pieta Mondriana, „No. 5, 1948” Jacksona Pollocka.
Minimalizm
Minimalizm opiera się na maksymalnym uproszczeniu formy. Ograniczona paleta barw, proste kształty i oszczędna kreska są jego znakami rozpoznawczymi. W rysunku minimalistycznym często wystarczy kilka linii, aby oddać charakter obiektu. W malarstwie minimalizm skupia się na harmonii i równowadze. To styl wymagający dużej świadomości, ponieważ każdy element ma ogromne znaczenie. Przykłady takich dzieł, to: „White on White” Kazimierza Malewicza, „Onement VI” Barnetta Newmana, minimalistyczne rysunki Sol LeWitta, Geometryczne kompozycje Agnes Martin.
Podsumowanie
Różne style w malarstwie i rysunku pokazują, jak wiele dróg prowadzi do tworzenia sztuki. Nie ma jednego właściwego sposobu rysowania czy malowania. Każdy styl to inny sposób patrzenia na świat i opowiadania historii. Poznawanie stylów rozwija warsztat, poszerza wyobraźnię i pomaga świadomie budować własny język artystyczny. Najważniejsze jest eksperymentowanie i czerpanie radości z procesu twórczego.